ดูบทความนโยบายปรับสัมพันธ์รอบทิศของดูเตร์เต

นโยบายปรับสัมพันธ์รอบทิศของดูเตร์เต

หมวดหมู่: อาเซียน

 

             สมัยรัฐบาลเบนิกโน อากีโนที่ 3 (Benigno Aquino III) ฟิลิปปินส์ร้องขอความช่วยเหลือจากสหรัฐฯ เพื่อช่วยต้านจีน ฟื้นความร่วมมือทางทหารหลายอย่าง คงไม่กล่าวเกินไป ถ้าจะพูดว่ารัฐบาลฟิลิปปินส์พาตัวอยู่ใต้การอารักของอเมริกา อย่างน้อยในประเด็นพื้นที่พิพาทกับจีน

            จากนโยบายดังกล่าวเกิดเสียงวิพากษ์ว่ารัฐบาลฟิลิปปินส์กำลังทำตัวเป็น “ผู้ติดตาม” อเมริกาหรือไม่ คำว่า "little brown brothers" ที่ใช้เมื่อฟิลิปปินส์เป็นอาณานิคมของอเมริกาถูกกลับนำมาใช้อีกครั้ง ประธานาธิบดี โรดริโก ดูเตร์เต (Rodrigo Duterte) พูดตรงไปตรงมาว่า สหรัฐฯ ดูถูกฟิลิปปินส์ เห็นเป็นส่วนหนึ่งของอาณานิคม

            ประธานาธิบดีดูเตร์เตเอ่ยถึงประเด็นนี้หลายครั้ง ในเหตุจัดซื้อปืนประจำกาย M4 กล่าวว่า จีนพร้อมขายอาวุธให้ “พวกเขาส่งโบชัวร์มาให้ด้วย บอกให้ผมเลือก เขาจะขายให้” ที่ผ่านมาผมยังไม่ตัดสินใจเพราะต้องการรอการพิจารณาจากทางกองทัพก่อน ทั้งนี้ทั้งนั้นจะซื้อจากอเมริกาหรือประเทศใดก็ได้ พร้อมกล่าวทิ้งท้ายว่าจะต้องมี “ความสมดุล เพราะเรากำลังถูกเยาะเย้ย”

 เล่นไพ่จีน-รัสเซีย :

            เมื่อสัปดาห์ก่อน (ต้นปี 2017) เรือรบรัสเซีย 2 ลำจอดเทียบท่าอ่าวมะนิลา กองทัพเรือรัสเซียเสนอร่วมซ้อมรบกับฟิลิปปินส์ เพื่อต่อต้านโจรสลัดกับก่อการร้าย เป็นปัญหาที่ฟิลิปปินส์ประสบ ทั้งยังเสนอว่าในอนาคตอาจเป็นการซ้อมรบร่วมระหว่างรัสเซีย ฟิลิปปินส์ จีน และอาจมีมาเลเซียด้วย

            Igor Khovaev เอกอัครราชทูตรัสเซียประจำฟิลิปปินส์กล่าวว่า “การซ้อมรบร่วมเป็นเรื่องจำเป็นมาก จำเป็นต่อการพัฒนาความร่วมมือทวิภาคี และควรทำให้มากที่สุด” รัสเซียเปิดกว้างที่จะร่วมมือกับหุ้นส่วนฟิลิปปินส์อย่างใกล้ชิดในเรื่องนี้ พร้อมกับให้เหตุผลว่าการต่อต้านก่อการร้าย พวกสุดโต่ง โจรสลัด ยาเสพติด จำต้องอาศัยความร่วมมือหลายประเทศ เป็นภัยคุกคามร่วม

            อย่างไรก็ตาม รัสเซียไม่ได้พูดถึงเรื่องการเป็นพันธมิตร เพียงต้องการหุ้นส่วน มิตรภาพ “รัสเซียไม่มีพันธมิตรในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก และไม่ต้องการสร้างพันธมิตรด้านการทหาร”

            การแวะจอดของเรือรบรัสเซียเป็นการแสดงออกถึงการฟื้นความสัมพันธ์ทวิภาคี ฝ่ายรัสเซียพูดตรงไปตรงมาหวังมีความสัมพันธ์ที่ดี ปูทางสู่สัมพันธ์ที่ลึกซึ้งมากขึ้นโดยเฉพาะด้านความมั่นคง ในยามที่รัฐบาลดูเตร์เตเพิ่งประกาศยกเลิกความร่วมมือการทหารกับสหรัฐฯ หลายอย่าง ในมุมรัสเซีย รัฐบาลปูตินมีความตั้งใจเพิ่มบทบาทในทะเลจีนใต้อยู่แล้ว เมื่อเห็นโอกาสจึงต้องรีบคว้าไว้

            เรื่องน่าคิดคือ เมื่อเรือรบรัสเซียสามารถแวะจอดได้ อีกไม่นานอาจเห็นเรือบรรทุกเครื่องบินเหลียวหนิงของจีนแวะมาจอดพักที่นี่บ้าง จะเป็นอีกเหตุการณ์สำคัญที่ส่งผลต่อความมั่นคงของภูมิภาคนี้

ดูเตร์เตต้องการตัดสัมพันธ์สหรัฐฯ หรือไม่ :

            นับจากดูเตร์เตขึ้นดำรงตำแหน่งผู้นำประเทศ มีวิวาทะกับสหรัฐฯ เรื่อยมา

            เมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน 2016 ประธานาธิบดีดูเตร์เตกลับมาพูดว่าจะซื้ออาวุธปืนประจำกาย M4 จำนวน 26,000 กระบอก 2-3 วันก่อนหน้านี้เพิ่งพูดว่าจะซื้อจากรัสเซียแทน ฝ่ายรัสเซียอยากจะขายให้อยู่แล้ว รัฐบาลสหรัฐฯ ระงับการขายอาวุธแก่ฟิลิปปินส์ชั่วคราวจากประเด็นละเมิดสิทธิมนุษยชน นโยบายปราบปรามยาเสพติดที่มีผู้เสียชีวิตแล้วหลายพันคน

            เดือนต่อมา ประธานาธิบดีดูเตร์เตเห็นว่าคำวิพากษ์วิจารณ์นโยบายปราบปรามยาเสพติดจากสหรัฐฯ คือการแทรกแซงกิจการภายใน ย้ำว่าตนในฐานะประธานาธิบดีมีหน้าที่ดูแลอธิปไตยของพลเมือง และกล่าวโจมตีว่า “ผมขอพูดตามตรง คุณรุกรานประเทศผม และยึดครองกว่า 50 ปีแล้ว” ตอนนี้มาพูดว่าจะไม่ช่วยเหลือฟิลิปปินส์ หากสหรัฐฯ ไม่ช่วยจะไปขอความช่วยเหลือจากจีนแทน จีนเคยพูดว่า “จะให้ความช่วยเหลือ 50,000 ล้านดอลลาร์”

            ความสัมพันธ์ฟิลิปปินส์-สหรัฐฯ จะเสื่อมทรามลงเพียงใดเป็นเรื่องต้องติดตามต่อไป คำถามสำคัญคือ เป็นไปได้หรือไม่ว่าความระหองระแหงที่เกิดขึ้นในช่วงนี้ เพราะรัฐบาลดูเตร์เตต้องการปรับให้ตัวเอง “ถอยห่าง” สหรัฐฯ ในด้านการทูตการทหารเท่านั้น แท้จริงแล้วยังต้องการสัมพันธ์กับสหรัฐฯ ต่อไปในทุกด้าน

            คำถามอีกข้อคือ ฟิลิปปินส์กำลังตีจากสหรัฐฯ เพื่อเป็นพันธมิตรกับฝ่ายจีน-รัสเซียหรือไม่ คำตอบคือไม่ เพราะรัฐบาลชุดปัจจุบันมีจุดยืนชัดว่าไม่ต้องการให้ประเทศเป็นสมรภูมิระหว่างมหาอำนาจ

            เรื่องสำคัญที่ต้องเข้าใจคือ เหตุที่รัฐบาลสหรัฐฯ พยายามสร้างสัมพันธ์กับฟิลิปปินส์ เพราะหวังเข้ามาพัวพันภูมิภาค ทำให้รัฐบาลสหรัฐฯ มีเหตุผล มีข้ออ้างที่ฟังดูดี ชอบธรรม

            ทั้งหมดตั้งอยู่บนผลประโยชน์ของสหรัฐฯ เป็นหลัก ไม่ใช่เพื่อฟิลิปปินส์ เมื่อเป็นเช่นนี้ การดำเนินการใดๆ การลงทุน ใช้งบประมาณมากน้อยเพียงไร ย่อมอยู่ภายใต้หลักเพื่อสหรัฐฯ คำถามจึงอยู่ที่ว่าฟิลิปปินส์จะได้มากกว่าหรือเสียมากกว่า

            ความร่วมมือกับสหรัฐฯ เป็นเหตุให้ฟิลิปปินส์ต้องเผชิญหน้ากับจีนอย่างไม่หยุดหย่อน ความมั่นคงในระยะยาวขึ้นอยู่ในการนำทิศทางของ 2 มหาอำนาจ บนความสูญเสียของฟิลิปปินส์ที่จะกลายเป็นพื้นที่แห่งความขัดแย้ง

            พฤติกรรมของสหรัฐฯ ในอดีต ในภูมิภาคอื่นๆ ทั่วโลกเป็นบทเรียน เป็นเครื่องเตือนใจอย่างดีว่าควรปฏิบัติต่อประเทศนี้อย่างไร

            ประธานาธิบดีดูเตร์เตกล่าวว่า แต่ก่อนท่านประทับใจอเมริกา แต่เมื่อพบว่าอเมริกาเป็นต้นเหตุให้เกิดสงครามกลางเมืองในอิรัก ซีเรีย ลิเบีย ท่านจึงไม่เคารพอีกต่อไป “พวกอเมริกันไม่จดจำบทเรียนที่พวกเขาแทรกแซง” ประเทศอื่นๆ

 

นโยบายปรับสัมพันธ์รอบทิศของดูเตร์เต :

            จากการวิเคราะห์พบว่า ประธานาธิบดีดูเตร์เตอาจไม่ชอบสหรัฐฯ ต้องการปลดแอกจากความเป็นอาณานิคม แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าคิดทำสงครามกับสหรัฐฯ 2 ประเทศยังมีความร่วมมือได้อีกต่อไป

            แต่ที่วางตัวห่างสหรัฐฯ ใกล้ชิดจีน-รัสเซียในระยะนี้ เพราะอยู่ในกระบวนการปรับดุลสัมพันธ์กับมหาอำนาจ จึงวางท่าไม่เป็นมิตรกับสหรัฐฯ (เพื่อปรับลดความสัมพันธ์) เชื้อเชิญจีนกับรัสเซียใกล้ชิดฟิลิปปินส์

            หลายครั้งประธานาธิบดูเตร์เตแสดงอาการดุดัน ไม่เป็นมิตร หยาบคาย ใช้ถ้อยคำไม่สุภาพ แต่หากพิจารณาให้ดีจะเห็นว่าไม่ใช่คนที่ไร้ความคิด นโยบายต่างประเทศต่อมหาอำนาจคือกรณีตัวอย่าง มีการวางแผนล่วงหน้า และไม่ได้ทำตามอำเภอใจ

            กลางเดือนกันยายน ประธานาธิบดีดูเตร์เตกล่าวว่าจะระงับการตรวจการทางน้ำร่วมกับสหรัฐฯ เพื่อหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้ากับจีน อย่างไรก็ตาม “ไม่ได้ตัดความเป็นพันธมิตร รวมทั้งด้านการทหาร” แต่ฟิลิปปินส์จะเป็นอิสระมากขึ้น มีนโยบายต่างประเทศที่เป็นอิสระ

 

            ต้นปี 2017 ในเวลาไล่เลี่ยกับการแวะจอดของเรือรบรัสเซีย เรือรบญี่ปุ่น 2 ลำแวะจอดเทียบท่าอ่าวซูบิก (Subic Bay) เป็นเวลา 3 วันก่อนมุ่งหน้ากลับประเทศ หลังเสร็จภารกิจต่อต้านโจรสลัดที่แถบอ่าวเอเดน (Gulf of Aden) กองทัพเรือฟิลิปปินส์กล่าวว่าการแวะพักของเรือญี่ปุ่นแสดงความสัมพันธ์อันเข้มแข็งระหว่างกองทัพเรือ 2 ประเทศ เป็นโอกาสที่กองทัพเรือทั้ง 2 ส่งเสริมความกลมเกลียวและการทูตนาวี

            ไม่ว่าการแวะจอดของเรือรบรัสเซียกับญี่ปุ่นในเวลาไล่เลี่ยกันเป็นเหตุบังเอิญหรือผ่านการเจรจาวางแผนไว้แล้ว รัฐบาลฟิลิปปินส์ไม่ปฏิเสธที่จะสัมพันธ์กับทั้ง 2 ฝ่าย

            จากนี้ต้องติดตามต่อไปว่ารัฐบาลดูเตร์เตจะวางตำแหน่งใกล้ไกลมหาอำนาจแต่ละประเทศแค่ไหน และการตอบสนองจากรัฐบาลทรัมป์

            ข้อสรุปคือ รัฐบาลดูเตร์เตประกาศชัดว่าต้องการดำเนินนโยบายต่างประเทศที่เป็นอิสระ ไม่ตกอยู่ใต้อำนาจต่างชาติ จึงดำเนินนโยบายปรับความสัมพันธ์รอบทิศ ไม่ขอเป็นอาณานิคมของชาติใดอีกต่อไป

 

การอยู่ใต้อำนาจต่างชาติกับคณาธิปไตย :

            ฟิลิปปินส์เป็นเหมือนหลายประเทศที่เคยเป็นอาณานิคมมาก่อน กรณีฟิลิปปินส์เป็นอาณานิคมของ 3 ประเทศอย่างต่อเนื่อง จากสเปน สหรัฐฯ และญี่ปุ่น เกินเวลายาวนานตั้งแต่กลางศตวรรษที่ 16 เรื่อยมา ในช่วงเวลา 400 กว่าปีนี้ เจ้าอาณานิคมสร้างและหล่อเลี้ยงชนชั้นปกครองท้องถิ่น เป็นแขนขาช่วยปกครอง นโยบายนี้ได้ผลดีเยี่ยม ทุกวันนี้ชาวฟิลิปปินส์ทั้งหมดตกอยู่ใต้อำนาจของชนชั้นปกครองท้องถิ่น ที่ส่วนใหญ่เป็นพ่อค้ากับเจ้าของที่ดินรายใหญ่ ความเป็นอยู่ของชาวบ้านขึ้นกับความเมตตาของผู้ปกครองเหล่านี้ กลายเป็นคณาธิปไตย เต็มด้วยระบบอุปถัมภ์ การเล่นพรรคเล่นพวก

            ปัญหาคณาธิปไตยไม่ใช่เรื่องใหม่และไม่ใช่เรื่องที่สังคมไม่รู้ แม้กระทั่งชาวต่างชาติที่เดินทางไปฟิลิปปินส์จะรับรู้อย่างหนึ่งว่าประเทศนี้ไฟฟ้าไม่พอใช้ กรุงมะนิลามีสลัมเต็มไปหมด เป็นหลักฐานหนึ่งจากคณาธิปไตยประเทศนี้

            นับจากปี ค.ศ.1972 เมื่อประธานาธิบดี เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส (Ferdinand Marcos) ประกาศกฎอัยการศึก สัญญาว่าจะแก้ปัญหาคณาธิปไตย เปิดโอกาสแก่ประชาชนอีกครั้ง จากนั้นไล่มาหลายรัฐบาล จนถึงเบนิกโน อากีโนที่ 3 (Benigno Aquino III) ที่เพิ่งหมดวาระเมื่อปีที่แล้ว ระบอบคณาธิปไตยยังคงอยู่จนบัดนี้

            ถ้ามองว่าต่างชาติเป็นเจ้าอาณานิคม น่าคิดว่าทำไมไม่มองว่าชนชั้นปกครองในประเทศมีลักษณะการเป็นเจ้าอาณานิคมเหมือนกัน ต่างกันแต่เชื้อชาติ สัญชาติ ขอบเขตพื้นที่ยึดครองเท่านั้น

            ถ้าเป้าหมายคือการปลดแอก กระบวนการปลดแอกที่แท้เพิ่งจะเริ่มต้นเท่านั้น เป็นความท้าทายและเป็นเครื่องชี้วัดต่อรัฐบาลดูเตร์เตโดยแท้

12 มกราคม 2017

ชาญชัย คุ้มปัญญา

-----------------------------

 

บรรณานุกรม:

  1. Colcol, Erwin. (2017, January 5). Russia open to conduct joint military exercises with PHL, says envoy. GMA News. Retrieved from http://www.gmanetwork.com/news/story/594683/news/nation/russia-open-to-conduct-joint-military-exercises-with-phl-says-envoy
  2. Cordero, John Ted. (2016, October 29). Duterte reiterates PHL can survive without aid from US. GMA News. Retrieved from http://www.gmanetwork.com/news/story/586896/news/nation/duterte-reiterates-phl-can-survive-without-aid-from-us/top_picks?order=3
  3. Costa, Robert., Philip, Rucker., & O'Keefe, Ed. (2016, July 25). A day of humiliation for party chair underscores Democratic divide. The Washington Post. Retrieved from https://www.washingtonpost.com/politics/a-day-of-humiliation-for-party-chair-underscores-democratic-divide/2016/07/25/aaa9b512-5277-11e6-bbf5-957ad17b4385_story.html
  4. Duterte dares US to file human rights complaint before UN. (2016, December 17). GMA News. Retrieved from http://www.gmanetwork.com/news/story/592848/news/nation/duterte-dares-us-to-file-human-rights-complaint-before-un
  5. Duterte to consider staying with US weapons, despite offers. (2016, November 2). The Washington Post/AP. Retrieved from https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/duterte-to-consider-staying-with-us-weapons-despite-offers/2016/11/02/06b7f89a-a175-11e6-8864-6f892cad0865_story.html
  6. Hutchcroft, Paul D. (1998). Booty Capitalism: The Politics of Banking in the Philippines. USA: Cornell University Press.
  7. Mangosing, Frances. (2017, January 3). Russia eyes war games with US ally Philippines. Inquirer.net. Retrieved from https://globalnation.inquirer.net/151158/russia-eyes-war-games-us-ally-philippines
  8. Mangosing, Frances. (2017, January 4). Japanese ships in Subic for 3-day port visit. Inquirer.net. Retrieved from https://globalnation.inquirer.net/151192/japanese-ships-subic-3-day-port-visit
  9. Philippine leader seeks arms from Russia & China, pursues policies independent from US. (2016, September 14). RT. Retrieved from https://www.rt.com/news/359255-philippines-us-independent-policies/
  10. Romero, Alexis., Laude, Jaime. (2016, November 3). ‘We still have air guns, fists’. The Philippine Star. Retrieved from http://www.philstar.com/headlines/2016/11/03/1640008/we-still-have-air-guns-fists
  11. Russian warships dock in Philippines on goodwill visit, look forward to joint drills. (2017, January 4). RT. Retrieved from https://www.rt.com/news/372611-russian-warships-visit-philippines/
  12. Woods, Shelton. (2017, January 5). How a history of colonial violence in the Philippines led to Duterte's bloody rule. IBTimes. Retrieved from http://www.ibtimes.co.uk/how-history-colonial-violence-philippines-led-dutertes-bloody-rule-1599265

-----------------------------

26 กันยายน 2561

ผู้ชม 1620 ครั้ง

Engine by shopup.com